XIN ĐỪNG MẮNG PYTHAGORAS – TRẦN BẰNG VIỆT

Bài viết XIN ĐỪNG MẮNG PYTHAGORAS của TRẦN BẰNG VIỆT.

Sau khi viết status liên quan đến Thần số học trước đây, nhiều bạn đã comment, nhắn hỏi và thậm chí là mắng “yêu”. Do vậy, xin được chia sẻ ra những thông tin đã tìm hiểu (và nói chuyện với nhiều bạn bè chung quanh) từ 2-3 năm trước. Nguồn thông tin từ Wikipedia và các nguồn khác trên Internet.

Lịch sử và Phương pháp

Thần số học Pythagore, hay còn gọi là thần số học phương Tây, dựa trên ý tưởng rằng mỗi chữ cái trong tên của một người có thể được gán một số từ 1 đến 9, và những con số này có thể được sử dụng để tiết lộ thông tin về tính cách và đường đời của họ.
Các bước cơ bản của phương pháp này bao gồm:

1. Gán Số Cho Các Chữ Cái: mỗi chữ cái được liên kết với một số từ 1 đến 9. Ví dụ với bộ chữ cái La-tinh thì:

* 1 = a, j, s,

* 2 = b, k, t,

* 3 = c, l, u,

* 4 = d, m, v,

* 5 = e, n, w,

* 6 = f, o, x,

* 7 = g, p, y,

* 8 = h, q, z,

* 9 = i, r

2. Tính Toán Tổng Số: Cộng tất cả các số tương ứng với mỗi chữ cái trong tên đầy đủ của một người.

3. Giảm Số Đến Một Chữ Số: Nếu tổng số nhiều hơn 9, tiếp tục cộng các chữ số của tổng số đó cho đến khi thu được một chữ số duy nhất.

Trong một số hệ thống thương mại thì có thể bổ sung thêm một số quy luật phụ để có thêm các số khác (như 22, 11…). Rồi bổ sung ngày tháng năm sinh vào để giải thích được tại sao những người cùng tên lại khác nhau về tính cách và số phận.

Theo “Numerology, The Power in Numbers” thì vào đầu thế kỷ 20 bà Dow Balliett đã tìm cách liên kết quan sát của Pythagoras với các tài liệu tham khảo trong Kinh thánh.

Học trò của Balliett, Juno Jordan, đã giúp thần số học trở thành hệ thống ngày nay được gọi là thần số học Pythagore (mặc dù bản thân Pythagoras không liên quan gì đến hệ thống này) bằng cách xuất bản cuốn “The Romance in Your Name” (1965), cung cấp một hệ thống để xác định cái gọi là những ảnh hưởng chính của thần số học đối với tên và ngày tháng năm sinh vẫn được sử dụng cho đến ngày nay.

Các nhà thần số học khác bao gồm Florence Campbell (1931), Lynn Buess (1978), Mark Gruner (1979), Faith Javane và Dusty Bunker (1979), Kathleen Roquemore (1985) đã mở rộng việc sử dụng thần số học để đánh giá tính cách hoặc sự kiện. Các trường phái thần số học khác nhau này đưa ra nhiều phương pháp khác nhau để sử dụng thần số học.

Đến những năm gần đây, với nền tảng công nghệ thông tin mạnh, người ta tìm cách đóng gói các hệ thống đánh giá, bổ sung thêm những khái niệm mới, chia nhỏ các khía cạnh đánh giá, chi tiết hoá và mô hình hoá các báo cáo để bán với số lượng lớn cho cộng đồng. Các hệ thống là trực tuyến nên có thể chỉnh sửa liên tục mỗi khi phát hiện có độ lệch lớn.

Những nền tảng thiếu và yếu cơ sở khoa học

Kiểm tra trên Wikipedia thì có thể thấy rằng người ta đã vơ nhà khoa học nổi tiếng Pythagoras vào để tăng mức độ thuyết phục nhằm dễ bán hàng hơn. Chứ nhà toán học ấy hoàn toàn không phát minh ra thần số học. Và nếu có phát minh ra cái gọi là thần số học ấy, và giả sử là nó đúng vào thời điểm đó, thì việc nó có còn đúng hay không trong hiện tại và ở Việt Nam?

1. Nếu giả sử có mối liên hệ giữa Số và Chữ cái, thì đó chỉ là với Bộ chữ cái Hy Lạp (24 ký tự). Bộ chữ cái Latinh sau này (26 ký tự) có còn đúng nữa hay không? Rồi các bộ chữ cái khác như tiếng Việt (29 ký tự) thì sao? Việc có thêm 4 đến 6 thanh trong các ngôn ngữ sẽ ảnh hưởng gì?
Không ai chứng minh và công khai được sự liên hệ ấy. Xin đừng nói là “không thèm công bố”. Vì nếu công bố và được công nhận thì tác giả của các công trình ấy đủ để cấp mấy bằng tiến sĩ. Và nếu có công trình nghiên cứu khoa học cỡ đó thì chắc chắn là bán hàng sẽ dễ hơn, đúng không nào?

2. Thời đại ấy, người ta dùng Bộ Số Đếm hoàn toàn khác biệt so với sự hiểu biết của Toán học hiện đại. Ví dụ dễ thấy nhất là sự thiếu vắng số 0 vốn là phát minh của người Ấn Độ.
Người Hy Lạp cổ đại cũng dùng ký tự chữ cái để biểu thị các số. Hàng đơn vị với Alpha (Α, α) biểu thị số 1, Beta (Β, β) biểu thị số 2, Gamma (Γ, γ) biểu thị số 3… và tiếp tục cho đến Theta (Θ, θ), biểu thị số 9. Hàng chục (10 – 90) với Iota (Ι, ι) biểu thị số 10, Kappa (Κ, κ) biểu thị số 20, Lambda (Λ, λ) biểu thị số 30… và tiếp tục cho đến Koppa (Ϟ, ϟ) hoặc Qoppa, biểu thị số 90. Hàng Trăm (100 – 900) với Rho (Ρ, ρ) biểu thị số 100, Sigma (Σ, σ) biểu thị số 200, Tau (Τ, τ) biểu thị số 300… và tiếp tục cho đến Sampi (Ͳ, ͳ), biểu thị số 900…

3. Thay Đổi Lịch: Trong thời kỳ Pythagoras, Hy Lạp cổ đại sử dụng nhiều hệ thống lịch khác nhau tùy thuộc vào từng thành bang (Athens, Sparta, Corinth…). Lịch này hoàn toàn khác biệt so với Lịch Julius (năm 45 TCN) và sau này Lịch Gregory mà chúng ta sử dụng (từ 1582). Sự thay đổi này bao gồm đổi từ âm lịch sang dương lịch, phân ra 12 tháng (thay vì 10 tháng), 365/366 ngày (thay vì 304 ngày), đổi thứ tự bắt đầu năm từ Tháng Giêng (thay vì Tháng Ba)… Rồi thay đổi số ngày trong tháng loạn cả lên.
Nếu giả sử là thời xưa những tính toán dựa trên ngày sinh là đúng, thì với hàng loạt thay đổi như vậy, chúng có còn đúng hay không?

4. Ngôn Ngữ: Ngôn ngữ thay đổi qua thời gian, bao gồm cả cách chúng được viết và phát âm. Sự phát triển này ảnh hưởng đến cách áp dụng thần số học, vốn dựa trên cách các từ được viết và giải mã.

Nhưng tại sao nhiều người vẫn thấy “đúng đúng”?

Lý do mà ta thấy là “đúng đúng” là vì thần số học sử dụng một hiệu ứng tâm lý mà sau này người ta gọi là Hiệu Ứng Barnum-Forer. Giống như nhiều hình thức ngụy khoa học khác, thần số học Pythagore thường sử dụng các mô tả chung chung có thể áp dụng cho nhiều người, khiến người nghe tin rằng những phân tích này đặc biệt phù hợp với họ.

Hiệu Ứng Barnum-Forer là hiện tượng một cá nhân tự động lọc những gì giống giống mình và bỏ qua những gì khác khác trong một loại những mô tả chung chung lẫn lộn đúng, sai, hơi đúng, hơi sai.
Ta chỉ tin điều mình muốn tin, chỉ thấy điều muốn thấy mà thôi!
Những tay lừa đảo chuyên nghiệp thường lợi dụng hiệu ứng này để thuyết phục các nạn nhân rằng chúng là những người có tài năng huyền bí. Đặc biệt là khi trước đó các nạn nhân ấy đã bị choáng ngợp bởi tên tuổi, hình ảnh hay thương hiệu của những gì liên quan đến họ.

Nhà tâm lý học Paul Meehl là người đầu tiên sử dụng thuật ngữ “Hiệu ứng Barnum”, trong bài tiểu luận Wanted – A Good Cookbook của mình. Ông dùng cụm từ này vì thấy có sự tương đồng giữa những nhận định tính cách mơ hồ trong các bài kiểm tra tâm lý “giả thành công” và những màn trình diễn của Phineas Barnum.
Các hệ thống thương mại thần số học đã rất thông minh khi sử dụng một bộ những từ ngữ và khái niệm mơ hồ có thể tăng mức độ “chính xác trong cảm nhận của người nghe” lên cao hơn rất nhiều.

Hệ thống này cũng sử dụng những người có tên tuổi, có ảnh hưởng xã hội hoặc có mối quan hệ đặc biệt với người nghe để làm những KOL hay người “phát triển hệ thống”. Người nghe sẽ thấy tin hơn nếu nghe “ông chú Viettel” nói một thông tin nào đó mà khi bà bán vé số nói thì mình sẽ không tin. Rồi sẽ tin đứt đuôi khi các mô tả đó, khi qua diễn giải của người có mối quan hệ đặc biệt với mình (và vì vậy tương đối hiểu mình) thì lại còn trở nên đúng hơn thêm nữa.

Thế nên, đối với cá nhân tôi, thần số học chỉ nên được coi là một trò giải trí đơn thuần. Còn nếu ai đó tìm cách bán báo cáo, khóa học hoặc hệ thống cho bạn thì hãy hiểu rằng đó chỉ là một câu chuyện kinh doanh mà thôi.

Nó không phải là khoa học, không có căn cứ khoa học, và chỉ giả vờ là khoa học mà thôi!

Và xin đừng mắng Pythagoras!