VÌ SAO NGƯỜI ẤN COI SÔNG HẰNG LÀ SÔNG THIÊNG?

Bài viết VÌ SAO NGƯỜI ẤN COI SÔNG HẰNG LÀ SÔNG THIÊNG? của Phạm Bá Thủy.

Sông luôn đóng một vai trò to lớn trong sự hình thành các nền văn minh. Nổi tiếng nhất ở Ấn Độ là sông Hằng, được coi là thiêng liêng tương tự sông Nile đối với người Ai Cập. Người theo đạo Hindu tin rằng sông Hằng chảy từ thế giới của các vị thần và ngâm mình trong nước sông này có nghĩa là tẩy sạch tội lỗi, xua tan nghiệp báo. Tuy nhiên, khi đến Ấn Độ, du khách thường được khuyên đừng vội thực hiện việc tẩy rửa ở sông Hằng giống như người dân địa phương, để tránh khả năng bị nhiễm bệnh.

CON SÔNG VĨ ĐẠI

Sông Hằng, bắt nguồn từ dãy Himalaya và chảy vào Vịnh Bengal, là con sông lớn thứ ba trên thế giới về lưu lượng nước và là con sông lớn nhất ở Nam Á, trải dài 2.700 km. Những người theo đạo Hindu chắc chắn rằng sông Hằng được trời ban để tẩy sạch tội lỗi của họ. Sông Hằng là mạch máu hùng vĩ nuôi dưỡng sự sống trên bán đảo Hindustan. Hơn 400 triệu người sống dọc theo bờ sông trong hơn một trăm điểm định cư, gồm từ các siêu đô thị hiện đại đến những làng mạc lâu đời nhất trên hành tinh.

Lưu vực sông có mật độ dân cư rất đông, điều này khiến cho nước sông Hằng luôn đục ngầu và cực kỳ ô nhiễm. Không chỉ là nguồn sống, sông Hằng còn được người theo đạo Hindu coi là dòng sông linh thiêng, thực chất là một vị thần. Bên sông có nhiều đền chùa và cơ sở tôn giáo gắn liền với tín ngưỡng của người Ấn Độ. Các nghi lễ, lễ hội tôn giáo diễn ra trên bờ sông. Nước sông Hằng rất bẩn, có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Tro của người chết được rải trên sông Hằng và các nghi lễ tẩy rửa thiêng liêng cũng được thực hiện ở đó. Bên bờ sông Hằng có ba thành phố lớn linh thiêng: Allahabad, Varanasi và Haridwar, nơi luôn đầy rẫy những người hành hương muốn gột rửa nghiệp chướng của mình.

Vì sao sông Hằng được coi trọng như vậy?

Trong Ấn Độ giáo, nước được coi là thiêng liêng. Trong khi cầu nguyện, các tín đồ dấp nước vào tay. Họ tin rằng nước giúp thanh lọc cơ thể và tinh thần khỏi tội lỗi, và thậm chí chỉ cần nhìn thấy nó cũng đưa người ta đến gần hơn với sự siêu thoát ra khỏi vòng luân hồi. Và khi chết, nếu bạn được uống nước sông Hằng thì linh hồn sẽ lên thẳng thiên đường.

Sông Hằng gắn liền với một nữ thần Hindu quan trọng có tên là Ganga, được miêu tả theo nhiều cách khác nhau, nhưng cơ bản trông giống như một phụ nữ xinh đẹp đội vương miện trên đầu, ngồi trên tòa sen hoặc trên lưng Makara, một con vật thần thoại có đầu cá sấu và đuôi cá heo. Ganga cầm hoa súng, chuỗi tràng hạt hoặc một cái bình trên tay, gắn liền với hình ảnh người mẹ – Ganga-Ma.

NGUỒN CỦA SÔNG HẰNG

Để hiểu tại sao sông Hằng lại trở nên thiêng liêng trong Ấn Độ giáo, cần nhìn vào nguồn gốc của nó. Con sông bắt nguồn từ sông băng Gangotri, một trong những sông băng lớn nhất trên dãy Himalaya, có chiều dài 31 km và chiều rộng 3,2 km (ở một số nơi lên tới 4 km).

Điểm cuối của sông băng được gọi là Gomukh (hay còn gọi là Gaumukh). Tên này bắt nguồn từ hai từ tiếng Phạn: “bò” và “mặt” – do hình dáng bên ngoài trông giống với một con bò. Thị trấn gần nhất, Gangotri, cách sông băng 19 km. Nó nằm trong một khu vực đẹp như tranh vẽ được bao quanh bởi những đỉnh núi và cảnh quan có một không hai, với vẻ đẹp khó diễn tả bằng lời.

Nước của sông băng chảy vào sông núi Bhagirathi. Vì vậy, ở Ấn Độ, sông Hằng đôi khi còn được gọi là Bhagirathi – tên này cũng được tìm thấy trong các văn bản cổ. Con sông thứ hai hợp lưu vào dòng chính tạo ra sông Hằng là sông Alaknanda.

NỮ THẦN GANGA VÀ HUYỀN THOẠI SÔNG HẰNG

Trong thần thoại Hindu, nữ thần Ganga là người duy nhất gắn liền với cả ba vị thần chính: Shiva, Vishnu và Brahma. Trong kinh văn Puranas và một số văn bản thiêng liêng khác, Ganga là con gái của Vua Himavat và Hoàng hậu Menavati – họ đồng thời là cha mẹ của Parvati, vợ của thần Shiva.

Một ngày nọ, Ganga đề nghị Shiva làm chồng cô nhưng Shiva từ chối và nói rằng chỉ Parvati mới có thể trở thành vợ của chàng. Nhưng vì điều này, Shiva đã ban cho Ganga quyền được tha tội và duy trì sự thiêng liêng cho đến ngày tận thế.

Có rất nhiều huyền thoại về dòng sông Hằng giáng trần, được tìm thấy trong các bộ sử thi Ramayana, Mahabharata và Puranas. Một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất liên quan đến Vua Bhagiratha, chắt của Vua Sagar. Huyền thoại kể về một cuộc chiến vĩ đại giữa các vị thần và ác quỷ. Sau nhiều năm chiến tranh, thế lực ánh sáng đã chiếm được ưu thế. Các ác quỷ cố gắng trốn tránh các vị thần sâu dưới lòng đất hoặc trong nước biển. Các vị thần đang tìm kiếm nhưng không thể tìm thấy chúng. Sau đó, một nhà tiên tri phát hiện ra lũ quỷ đang ẩn náu dưới biển và uống hết nước để bắt chúng.

Lũ quỷ không thể trốn được nữa và bị Indra, vua của các vị thần đánh bại. Nhưng sau khi người tiên tri uống hết nước, một vấn đề mới nảy sinh: làm thế nào để tồn tại nếu không có nước? Mọi người bắt đầu cầu nguyện với Indra, và ngài đã nhờ Shiva giúp đỡ.
Trong khi đó, lũ quỷ xảo quyệt đã giấu con ngựa thiêng của Vua Sagar. Ông đã cử 60 nghìn con trai đi tìm ngựa. Tuy nhiên, những người con trai đã nhầm lẫn làm phiền nhà tiên tri Kapila và buộc tội ông ta ăn trộm ngựa. Nhà tiên tri tức giận vì việc thiền định của mình bị gián đoạn, đã mở mắt và thiêu tất cả các con trai của Sagar thành tro.

Sau đó, các cháu của Vua Sagar bắt đầu nghĩ đến việc làm cách nào để chôn tro cốt của cha mình để linh hồn họ được siêu thoát. Nước cần thiết cho nghi lễ. Tại đây người cai trị mới Bhagiratha đã đến giải cứu. Trong nhiều năm, ông đã cầu nguyện thần Shiva và Brahma thuyết phục Ganga xuống trần gian và trở thành một dòng sông. Các vị thần đã nghe thấy lời cầu nguyện của ông, Ganga từ trên trời giáng xuống và biến thành dòng sông vĩ đại nhất của Ấn Độ.

NHỮNG THÀNH PHỐ LINH THIÊNG BÊN BỜ SÔNG HẰNG

Ngày nay, những người theo đạo Hindu tin rằng sông Hằng không chỉ là một dòng sông mà còn là hiện thân của nữ thần và việc tắm trong dòng nước này sẽ rửa sạch mọi tội lỗi. Hàng triệu người hành hương đến các thành phố linh thiêng nằm bên bờ sông Hằng: Hardwar, Rishikesh, Varanasi, Patna, Kolkata (Calcutta)… để thực hiện nghi lễ tẩy rửa.

Các tín đồ còn lấy nước sông mang về để tiếp tục tẩy rửa tại nhà. Người ta cũng tin rằng sông Hằng thanh lọc mọi thứ nó chạm vào. Vì vậy, một tuyến đường hành hương được tạo ra dọc theo toàn bộ dòng chảy của con sông.

Thành phố linh thiêng chính trong Ấn Độ giáo là Varanasi, được coi là linh hồn của Ấn Độ. Mọi người đến đây để đến gần hơn với niềm tin siêu thoát và sự cứu rỗi đầu tiên được ban cho các con trai của Vua Sagar. Ở Varanasi có nhiều công trình kiến ​​trúc được gọi là ghats, nơi diễn ra nghi lễ hỏa táng. Những đám tang cháy trên ghats quanh năm. Bạn có thể nghe thấy tiếng vọng của những lời cầu nguyện, tiếng chuông ngân vang trong các đền chùa. Những người hành hương tin rằng sự sống và cái chết không thể tách rời và tất cả sinh vật sống trên thế giới này sẽ phải chết một ngày nào đó.

Một nơi linh thiêng khác là Gangasagar, nơi sông Hằng đổ ra biển. Người ta đến đây mang theo tro cốt của người thân đã khuất để rải xuống nước.

Hàng năm, các lễ hội được tổ chức bên bờ sông Hằng, trong đó hàng nghìn tín đồ lao xuống nước sông. Tại đây họ thực hiện các nghi lễ hiến tế, tập yoga và thiền định. Người theo đạo Hindu tin rằng mỗi người ít nhất một lần trong đời nên đến sông Hằng và nhúng mình vào nước sông thiêng.

KẾT LUẬN BUỒN

Một đất nước với dân số một tỷ rưỡi khiến du khách choáng ngợp với cả sự giàu có lẫn sự nghèo đói kinh khủng. Đường phố ở đó bẩn đến mức gần như không thể nhìn thấy một góc sạch sẽ. Khắp nơi là những đống rác, mùi hôi thối, bụi bặm và chân trần, trẻ con cáu bẩn, nhếch nhác.

Không có gì đáng ngạc nhiên khi ở đất nước này thường xuyên bùng phát bệnh lỵ, dịch tả, thương hàn và các bệnh khác, trở thành nguyên nhân gây tử vong phổ biến nhất ở trẻ nhỏ. Tất cả chỉ vì nguồn nước bẩn mà các bậc cha mẹ tin tưởng vẫn tiếp tục cho con mình uống. Tuy nhiên, vấn đề ở đây không chỉ nằm ở đức tin mà còn ở lối sống truyền thống của người Ấn Độ đang thay đổi một cách chậm chạp một cách thảm hại, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Hầu hết người dân tuân theo các quy tắc đẳng cấp, sống trong cảnh nghèo đói tột cùng và coi việc sinh ra một bé gái gần như là một thảm họa.

Chính quyền Ấn Độ đang cố gắng lắp đặt các nhà máy xử lý nước nhưng cho đến nay vẫn còn thiếu trầm trọng và người dân vẫn tiếp tục uống nước bẩn từ sông Hằng. Thật đáng buồn khi không có sự thay đổi nào được mong đợi trong tương lai gần. Rất nhiều loại bệnh xuất phát từ nguồn nước bẩn ở dòng sông thiêng.